Ai cũng có thể trở thành content creator…
Ngay khi lọt lòng, bạn đã có một câu chuyện của mình. Cơ thể hữu cơ của bạn chính là điểm neo để câu chuyện đó lớn lên và tiếp diễn.
Là một người làm Marketing đi lên từ content, từ khi nhận ra điều này, suốt một thời gian dài mình luôn thấy mình cực kỳ vô dụng. Được ăn học đàng hoàng, cuối cùng mình lại cảm thấy bản thân chẳng khác gì một kẻ ăn không ngồi rồi, chỉ biết viết lại những gì đang diễn ra xung quanh và lại hưởng lợi từ đó.
Vậy, thực tế thì chính xác content creator là gì, và tại sao công việc này đang ngày một nở rộ? Cùng tìm hiểu ngay nhé!
Content creator là gì?
Content creator (người sáng tạo nội dung) là người tạo ra nội dung dưới dạng chữ viết, hình ảnh, video hoặc âm thanh, sau đó đăng lên kênh phân phối để đưa thông tin đến các tệp khách hàng. Kênh phân phối ở đây có thể là mạng xã hội, blog, podcast, truyền hình hay báo chí.
Ai cũng có thể đăng bài, nhưng không phải ai đăng bài cũng là content creator. Content creators biết mình đang nói chuyện với ai, nói điều gì, vì sao khán giả nên dành thời gian cho nội dung đó.
Công việc này đang đặc biệt phát triển vì:
- Chỉ cần một chiếc điện thoại và một tài khoản mạng xã hội là đã có thể sáng tạo nội dung.
- Doanh nghiệp ưu tiên nhóm content creators có độ tương tác tự nhiên tốt thay vì chỉ trả tiền cho quảng cáo.
Vậy, cần gì để trở thành content creator?
Kỹ năng cần có để trở thành content creator
- Có khả năng viết và kể chuyện: biết mở đầu sao cho người xem ở lại, và kết thúc bằng một ý rõ ràng.
- Có kỹ năng quay và dựng cơ bản: một chiếc điện thoại và CapCut là đủ để bắt đầu.
- Có kinh nghiệm dùng một số nền tảng: TikTok rất khác YouTube, Facebook rất khác Blog thông thường. Mỗi nền tảng thường sẽ có thuật toán và thói quen người dùng khá khác nhau.
- Có khả năng đọc số liệu: lượt xem, thời gian xem, tỉ lệ bỏ ngang… Đây đều là các số liệu cho biết người xem thật sự đang thích xem gì.
- Kiểm chứng thông tin liên tục: kiểm tra lại tên, số liệu và nguồn trước khi đăng. Đưa thông tin sai lệch làm giảm độ uy tín của creators rất nhanh, và rất khó để lấy lại được.
Vậy, nên bắt đầu từ đâu?
- Chọn một chủ đề bạn hiểu rõ hoặc đang làm hằng ngày. Đừng chọn chỉ vì chủ đề đó đang hot.
- Chọn một kênh làm kênh chính, và hãy làm tốt kênh này trước khi mở thêm các kênh khác.
- Đặt lịch đăng mà bạn duy trì được, ví dụ 2 bài mỗi tuần, trong ít nhất 3 tháng.
- Đánh giá dữ liệu mỗi tháng; sau đó hãy tối ưu và sản xuất các loại nội dung giữ chân người xem.
- Lưu những bài tốt nhất thành portfolio. Đây chính là thông tin nhà tuyển dụng hỏi đầu tiên nếu bạn có đi xin việc sau này.
Thu nhập của content creator
- In-house content trong các doanh nghiệp: theo TopCV, lương trung bình của nhân viên content marketing khoảng 11 triệu đồng mỗi tháng. Sinh viên mới ra trường thường bắt đầu ở mức 7 đến 10 triệu.
- Làm kênh riêng, với nguồn tiền đến từ quảng cáo trên nền tảng, booking của nhãn hàng, affiliate hoặc bán sản phẩm của chính mình. Có người kiếm vài triệu, có người kiếm hàng trăm triệu mỗi tháng, nhưng phần lớn phải mất nhiều tháng mới có khoản thu đầu tiên.
Các công việc tương tự như “content creator”
“Mấy đứa làm TikToker”
Với một người lướt TikTok quá 60 phút mỗi ngày như mình, khi lướt Tóp Tóp hiện tại thường sẽ gặp phải 3 kiểu:
- Lên TikTok để “giật” lên xu hướng
- Video của nghệ sĩ và người nổi tiếng, TikTok chỉ là một kênh truyền thông
- Video chia sẻ kiến thức trong nhiều lĩnh vực khác nhau
Không phải ai lên TikTok cũng xấu, nhưng cũng phải thừa nhận rằng hiện nay có rất nhiều người lợi dụng TikTok để nổi tiếng, thông qua nhiều cách làm content không được đẹp lắm. Chính nhóm này là nguyên nhân khiến nhiều khán giả không có thiện cảm với TikTok. Đây cũng chính là các đối tượng bị báo chí phê phán vì truyền tải những thông điệp không có lợi cho người xem.
Nhưng ngoài “mấy đứa làm TikToker” này ra, hiện có rất nhiều kênh TikTok của nghệ sĩ, các kênh chia sẻ kiến thức có tuyến nội dung rất thư giãn và hấp dẫn.
VJ (Video Jockey)
Video Jockey, viết tắt là VJ, ám chỉ những người dẫn chương trình trên các kênh truyền hình âm nhạc, thường dẫn chương trình trong các video ca nhạc, phỏng vấn nghệ sĩ và dẫn dắt các chương trình hoặc sự kiện. Vốn dĩ đây là vị trí MC đặc biệt trong các chương trình âm nhạc, nhưng tại Việt Nam, khái niệm này đã được mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác nhau, ví dụ như:
- VJ Thùy Minh: Là một trong những VJ đời đầu và nổi tiếng hàng đầu, từng làm VJ tại kênh YanTV, dẫn talkshow Mỗi tuần một chuyện (VTV1) và podcast Have a Sip (Vietcetera).
- VJ Quỳnh Chi: Gây ấn tượng mạnh khi dẫn các chương trình âm nhạc của MTV Việt Nam, The Remix…
- VJ Tùng Leo: MC truyền hình, dẫn chương trình Câu chuyện âm nhạc (VTV9) và nhiều talkshow dành cho giới trẻ.
- VJ Quốc Bảo (Trương Quốc Bảo): Được biết đến với vai trò VJ và từng giành á quân gameshow Trời sinh một cặp mùa 2 (2018).
“Lò” đào tạo VJ Schannel (thuộc Schannel Network) chính là nơi sinh ra rất nhiều KOL/KOC hàng đầu. Từ một kênh tin tức công nghệ thành lập năm 2012, Schannel đã chuyển mình thành một hệ sinh thái truyền thông giải trí khổng lồ và định nghĩa lại hoàn toàn khái niệm VJ. Các VJ nổi tiếng thuộc “lò” Schannel có thể kể đến:
- Duy Thẩm (Ngô Đức Duy): Review công nghệ, sở hữu lượng followers khổng lồ.
- Tân Một Cú (Phạm Ngọc Tân): Bắt đầu với review công nghệ ở Schannel, sau đó dẫn kênh xe Đường 2 Chiều và có kênh riêng Tân Một Cú, gây ấn tượng bởi sự chín chắn, thẳng thắn.
- Hải Triều: VJ đời đầu chuyên về mảng công nghệ, có lối nói chuyện dí dỏm, duyên dáng và là “cặp bài trùng” trong nhiều video cùng Duy Thẩm.
- Lạc Huy (Huy NL): Người sáng lập kiêm sếp tổng của Schannel.
Ở thế hệ F2, còn có thể kể đến Hà Mã Tấu, Phúc Thành 22, Quỳnh Tít và Trịnh Hà Vi.
Nhà văn: Những người kể chuyện đời đầu
Trước khi có mạng xã hội, nhà văn chính là nhóm content creators F1. Nhà văn thường sẽ lấy chất liệu từ đời sống, từ con người, sự kiện và ký ức, sau đó viết nên câu chuyện.
Khác biệt lớn nhất của nhà văn chính là thời gian. Một cuốn sách thường sẽ mất nhiều năm để viết, trong khi một video TikTok chỉ sống được vài ngày.
Nhà báo và phóng viên
Nhà báo và phóng viên là những người kể chuyện dựa theo nguồn tin. Nhà báo và phóng viên không được phép bịa chuyện: mọi chi tiết phải có nguồn, mọi nhân vật phải có thật. Giá trị của họ nằm ở việc có mặt tại hiện trường, đặt câu hỏi và kiểm chứng, sau đó kể lại để công chúng hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Ranh giới giữa nhà báo và content creator ngày càng lu mờ. Hiện có khá nhiều nhà báo có kênh truyền thông độc lập trong khi nhiều creators lại xây dựng nội dung theo kiểu tin tức. Điểm khác biệt và cũng là ranh giới mong manh nhất chính là chuẩn mực nghề nghiệp: ai sẽ là người có kỷ luật hơn khi kiểm chứng trước khi đăng, đồng thời chịu trách nhiệm với thông tin mình đăng tải.
Người xử lý khủng hoảng truyền thông
Ít ai nghĩ người xử lý khủng hoảng là content creator. Nhưng công việc của nhóm người này chính là kể lại một câu chuyện đã có người kể trước đó nhưng đang theo hướng bất lợi cho doanh nghiệp.
Khi khủng hoảng nổ ra, nhóm chuyên gia này sẽ phải chọn xem nói gì, chiến lược như thế nào, nên nói lúc nào và nói qua kênh nào, để công chúng có đủ thông tin về sự việc, đồng thời doanh nghiệp vẫn giữ được niềm tin.
Giá trị thực sự của content creators nằm ở đâu?
Creators không tạo ra nguyên liệu, creators tạo ra góc nhìn
Sự kiện xảy đến chính là nguyên liệu, ai cũng có thể nhìn thấy nó. Nhưng cùng một sự kiện, 10 creators có thể kể theo 10 cách khác nhau.
Một chiếc điện thoại mới ra mắt, ai cũng có thể tra thông số kỹ thuật trên trang của hãng, nhưng người mua vẫn sẽ tìm đến các reviewer công nghệ để tham khảo thêm ý kiến. Người mua cần một người trả lời câu hỏi: “Chiếc máy này có đáng để mua không?”
Đó là giá trị của góc nhìn: biến dữ liệu gốc thành thông tin có ý nghĩa với từng nhóm khách hàng.
Ranh giới mỏng manh giữa “ghi nhận” và “xuyên tạc”
Góc nhìn là giá trị, nhưng góc nhìn cũng nhiều rủi ro.
Ghi nhận (report) là trần thuật lại đúng chuyện đã xảy ra, sau đó creators mới nói thêm về cách hiểu của chính mình, đồng thời làm rõ đâu là sự thật, đâu là ý kiến. Xuyên tạc là chọn chi tiết, cắt ghép, phóng đại để câu chuyện đi theo hướng mình mong muốn.
Từ một đoạn clip 3 phút, chỉ cần cắt lấy 10 giây là đủ biến người trong clip thành kẻ xấu. Khoảng cách giữa hai việc này đôi khi chỉ nằm ở cách cắt video.
Không dừng lại ở viết, content creators rất giỏi sàng lọc dữ liệu
Mỗi ngày có hàng nghìn thông tin mới. Việc khó nhất của các content creators chính là lựa chọn: nên nói cái gì, cái gì nên bỏ, nên sắp xếp theo thứ tự nào để người xem dễ hiểu.
Đây cũng chính là kỹ năng của người làm data storytelling: dữ liệu do chính chúng ta lựa chọn, chính những dữ liệu được chọn đó sẽ định hình thành câu chuyện.
Content creators rất nhạy với các xu hướng khi làm nghề đủ lâu
Nhanh nhạy với xu hướng không có nghĩa là chạy theo trend. Các content creators lâu năm có khả năng nhận ra tín hiệu từ sớm: một từ khóa bắt đầu được tìm nhiều hơn, một kiểu video lặp lại hoặc một mối quan tâm mới của khán giả.
Tại sao một số người không ưa content creators?
Câu view - Clickbait
Tiêu đề giật gân, ảnh bìa gây sốc, nhưng nội dung bên trong gần như không có gì. Clickbait có thể mang về hàng trăm nghìn lượt xem trong ngắn hạn, nhưng mỗi lần bị “lừa”, khán giả lại mất thêm một chút niềm tin về thương hiệu và cả con người.
“Nhỏ không học, lớn làm nhà báo”
Câu nói đùa này phản ánh một định kiến có thật, chính là hình ảnh một bộ phận người làm nội dung chỉ đi săn tin vớ vẩn, ví dụ như chuyện đời tư của người nổi tiếng hay những drama không mang lại giá trị gì cho người đọc.
Không phải nhà báo hay creator nào cũng như vậy. Nhưng chỉ cần một số ít làm báo lá cải là đủ để định kiến này tồn tại.
“Miệng lưỡi báo chí”
Một số người làm nội dung không có ranh giới. Họ thường sẽ tọc mạch vào đời sống riêng tư, biến chuyện cá nhân của người khác thành drama để câu view.
Vấn đề là người viết có thể quên bài viết sau vài ngày, còn đối tượng trong bài viết phải gánh chịu hậu quả rất lâu.
Cái bẫy của content creators: Trở thành kẻ thao túng
Với nhiệm vụ là kể chuyện sao cho khán giả dễ tin và dễ nhớ, content creators luôn đứng rất gần ranh giới với sự thao túng.
Ít ai bắt đầu làm nội dung với ý định xấu, nhưng vấn đề này thường bắt đầu rất đơn giản: một tiêu đề phóng đại một chút vì lượt xem cao hơn, một chi tiết bị bỏ đi vì làm câu chuyện kém hấp dẫn, một cảm xúc được đẩy lên vì thuật toán thích những nội dung gây tranh cãi. Mỗi bước đi đều có vẻ hợp lý, nhưng khi cộng lại, chúng đã trở thành một câu chuyện bị thao túng.
Do đó, trước khi đăng một nội dung bất kỳ, hãy hỏi 3 câu:
- Nếu người trong câu chuyện đọc được nội dung này, họ có cảm thấy bị tổn thương không?
- Mình có đang bỏ qua chi tiết nào chỉ để câu chuyện trở nên hấp dẫn hơn không?
- Mình có đang giật tít không? Nội dung thực sự có đến thế không?
Lời kết
Phải mất một thời gian dài mình mới hiểu được rằng việc viết lại những gì đang diễn ra xung quanh không phải là “ăn không ngồi rồi”. Nguyên liệu cuộc sống thì ai cũng có và được tiếp xúc, nhưng việc chọn lọc, sắp xếp và kể lại như thế nào để có ý nghĩa lại là một công việc thực sự.
Ai cũng có câu chuyện của riêng mình, nên ai cũng có thể trở thành content creator. Câu hỏi còn lại chỉ là bạn sẵn sàng kể câu chuyện đó trung thực đến đâu.
